Twierdza Osowiec
Twierdza Osowiec to niewątpliwie najcenniejszy zabytek Powiatu Monieckiego. Znajduje się ona na terenie Biebrzańskiego Parku Narodowego, co tym bardziej zachęca do zwiedzenia tego unikatowego przykładu carskiej architektury obronnej. Większość obiektów znajduje się na obszarze jednostki wojskowej, która się twierdzą od lat nie tylko opiekuje, ale także chętnie udostępnia do zwiedzania turystom.
Od chwili wybudowania w 1892 roku Twierdza Osowiec miała ogromne znaczenie strategiczne, zamykała bowiem jedyną przeprawę przez rozległe bagna i rozlewiska biebrzańskie. Mimo że posiadała tylko cztery forty, stanowiła jedną z najsilniejszych twierdz, a zawdzięczała to rozwiniętemu systemowi przedpól i śluz. W czasie I wojny światowej trzykrotne próby jej zdobycia przez wojska niemieckie nie powiodły się: załogę rosyjską ewakuowano stąd dopiero w sierpniu 1915 roku w związku z ogólnie niekorzystną sytuacją na całym froncie. W okresie międzywojennym mieściło się tu Centrum Szkolenia Podoficerów Korpusu Ochrony Pogranicza oraz stacjonował dywizjon artylerii KOP "Osowiec". We wrześniu 1939 roku obroną Osowca dowodził ppłk Tadeusz Tebaczyński.
Znaczenie strategiczne twierdzy dostrzeżono także w czasie II wojny światowej, kiedy to zarówno wojska sowieckie, jak i niemieckie, opierały swą obronę w tym rejonie właśnie na bagnach biebrzańskich.
Corocznie w Twierdzy Osowiec organizowane są warsztaty malarskie. W 1998 roku na terenie Fortu I otwarto muzeum. Przy jednostce działa Osowieckie Towarzystwo Fortyfikacyjne, którego członkowie chętnie oprowadzą po twierdzy, z jej mrocznymi i tajemniczymi schronami, poternami, podziemiami, a także &"tunelem śmierci", w którym pokutować ma duch carskiego oficera. Przewodnicy opowiedzą też o historii obiektu, a także związanych z nim legendach, zjawach i duchach.
Twierdza Osowiec to miejsce atrakcyjne nie tylko dla turystów. Od lat zadomowiły się tu liczne gatunki zwierząt, m.in. orły, łosie i sarny, w fosach zaś żyją ryby, bobry, zaskrońce... W obiektach fortyfikacyjnych znajduje się także drugie co do wielkości zimowisko nietoperzy w Polsce.
Zwiedzanie Twierdzy Osowiec i Muzeum: w każdy dzień tygodnia od godz. 10.00 do 15.30. Ewentualne zamówienia telefonicznie: kom.600941954 Osowieckie Towarzystwo Fortyfikacyjne Osowiec-Twierdza 19 -110 Goniądz
Będąc w Osowcu-Twierdzy zauważymy wiele obiektów fortyfikacyjnych. Jednak niepowetowaną stratę poniesiemy, gdy świadomie lub w sposób niezamierzony ominiemy Fort I. I to nie tylko z powodu najlepiej zachowanych dzieł obronnych, Muzeum Twierdzy Osowiec, trasy turystycznej, czy też zdecydowanie największej sieci podziemi z dużym skupiskiem nietoperzy. Po prostu stracimy możność ujrzenia unikatowej roślinności. Tak się składa, że wśród tzw. samosiejek rośnie coś, o czym zazwyczaj nie mamy pojęcia. Jeżeli się dobrze wpatrzymy (bądź zasugeruje przewodnik) ukaże się naszym oczom między innymi karagana syberyjska i parczelina trójlistkowa. Znalazły się one w Twierdzy Osowiec za sprawą rosyjskich żołnierzy, którzy zasadzili je w celu maskowania wybranych miejsc, bądą jako element dekoracyjny.
Na fortach gniazduje bielik i wiele innych ptaków. Na stałe zadomowiły się łosie, sarny, bobry, itd.
Ze schronami, podziemnymi korytarzami i innymi budowlami fortyfikacyjnymi, od dawna wiążą się liczne legendy. Twierdza ma też swoje duchy, w tym Czarną Damę i tunel śmierci, w którym pokutuje od 1912 r. duch oficera rosyjskiego. Na szczęśliwego znalazcę oczekuje również zakopana gdzieś w ziemi kasa, jednego z pułków rosyjskich.
Osowieckie Towarzystwo Fortyfikacyjne
19-110 Goniądz
Osowiec-Twierdza
tel. kom. 600941954
Osowieckie Towarzystwo Fortyfikacyjne (OTF) zostało utworzone w 1996 r. Siedzibą władz Towarzystwa od początku jego istnienia jest Fort I Twierdzy Osowiec. OTF skupia w swoich szeregach ludzi zafascynowanych historią i fortyfikacjami. Obecnie liczy 53 członków, rekrutujących się z różnych stron Polski.
Osowieckie Towarzystwo Fortyfikacyjne nie jest instrumentem zaspokajającym czyjeś partykularne ambicje. W tej mierze służy wyłącznie dobru Twierdzy Osowiec i regionu. Od 1996 r. do dziś OTF uporządkowało ogromną ilość budowli fortyfikacyjnych. Zatrzymało częściowo proces destrukcyjny w zabytkowych obiektach. Uczytelniło historyczne formy ziemne, murowe i układ przestrzenny. Utworzyło w 1998 r. Muzeum Twierdzy Osowiec (utrzymywane i prowadzone społecznie przez członków Towarzystwa). W tym samym roku wraz z Jednostką Wojskową w Osowcu-Twierdzy doprowadziło do wpisania całości kompleksu zabytkowego do rejestru zabytków.
Osowieckie Towarzystwo Fortyfikacyjne ponadto prowadzi badania terenowe w poszczególnych fortach i przedpolach Twierdzy Osowiec oraz występujących w jej sąsiedztwie polskich fortyfikacjach z okresu II Rzeczypospolitej, a także na odcinku tzw. "Linii Mołotowa" w Ciemnoszyjach. Natomiast nasza Sekcja Podwodnej Eksploracji OTF bada dno rz. Biebrzy i Narwi, przy okazji oczyszczając je ze śmieci. OTF zajmuje się edukacją historyczną wśród młodzieży. Prowadzi działalność wydawniczą i turystyczną. Jest organizatorem i współorganizatorem wielu imprez m.in.: Biesiada Forteczna, Dzień otwartej Twierdzy Osowiec, Targi Produktu Gmin Biebrzańskich, pod hasłem "Sto pomysłów dla Biebrzy", Ogólnopolskiej "Akcji Sprzątania Biebrzy" oraz różnego typu konferencji. Aktywnie współpracuje z JW w Osowcu-Twierdzy, Biebrzańskim Parkiem Narodowym, Starostwem Powiatu Monieckiego, szkołami, stowarzyszeniami oraz praktycznie ze wszystkimi samorządami na terenie Doliny Biebrzy. Pod względem historycznym kontakty wybiegają poza granicę Polski.
Obecny Zarząd OTF stanowią:
prezes - Mirosław Worona,
wiceprezesi: Adam Szepiel, Cezary Danieluk,
skarbnik - Piotr Haffke oraz
sekretarz - Stanisław Kolator.
